Menu

Neden Yelken Sporu -1

Yelken ile ilgili ilk bilgilerimiz yaklaşık 7000 sene önceye dayanır. Mısır Uygarlığı’nda 7000 sene önce yelkeninin kullanıldığına dair bulgular vardır. Yelken suyollarında (Deniz, göl, nehir…) su taşıtının rüzgârın enerjisinden yararlanmasını sağlayan ve bunun sonucunda hareket eden su taşıtı ile istenilen yere gitmeye olanak yaratan, rüzgâr geçirmeyen veya az geçiren nesnedir.

İnsanoğlu rüzgârın gücünü fark ettikten bir süre sonra bunu su taşıtlarında kullanmayı da keşfetmiş ve binlerce yıl oradan oraya yelken vasıtasıyla yolculuk yapmıştır.

Dünyayı yelkenli gemilerle dolaşmış, ticaretin önemli araçlarından biri yelkenli tekneler olmuştur.

Deniz, göl ve ırmaklarda yelkenliler yine binlerce yıl savaş için de kullanılmıştır.

Buhar gücünün ve motorun gemilerde yer almasının 150 senelik geçmişi olduğunu düşünürsek binlerce yıl yelkenin, insanlık tarihinde ne kadar önemli rol oynadığını daha rahat anlarız.

Yelkenin kendine sporda yer bulması daha buharın, motorun bulunmadığı yıllara dayanır.

yelken cocuk gelisimi 1

Hollanda ve Belçika’nın açıklarında demirli büyük yelkenli gemilere kıyıdan insan, kargo taşıyan küçük yelkenli tekneler ilk yelken sporunun atalarıdır. Bu tekneler karaya geri dönerken bir birleriyle yarışmaya başlamışlar ve yarışı kazananlar küçük hediyelerle ödüllendirilmişler. Gerek bu küçük hediyeleri kazanma arzusu gerekse de rekabetin sarhoş edici güdüsü, teknelerin daha hızlıgitmesine yönelik tekne, donanım tasarımını geliştirilmesine yol açarken, teknenin hızını arttırmaya yönelik yelken kullanma becerilerini geliştirmeyi de teşvik etmiştir.

Bir süre sonra gruplar bir araya gelip takımlar kurmuşlar. Yarış galiplerine verdikleri temsili ödüle kupa ve bu kupaları kazanmak için bir araya gelen gruplara da kulüp ismi vermişlerdir. Kupa ve kulüp isimleri, yelkencilerin spor literatürüne kazandırdıkları kavramlardır.

Daha sonra dünya denizlerine ve topraklarının önemli bir kısmına yelkenli ticaret ve savaş gemileri ile egemen olan İngilizlerin bu yelken yarışlarını sevmesi ve benimsemesi sonucunda yelken sporu hızla dünyaya yayılmıştır.

1851 yılında düzenlenen Amerika-İngiltere yat yarışına 3 tekne katılmış ve “Amerika” isimli yat bu yarışı çok farklı kazanmıştır. Bu farkın nedeni araştırılınca rüzgârı daha az geçiren ve gücünün büyük bir kısmının yelken yüzeyinde kalmasını sağlayan pamuklu yelkenler kullanması olduğu anlaşılmıştır.

Pamuk bir anda bir nevi bugünün petrolü işlevini görmeye başlayan, yelken yapımında kullanılan stratejik bir malzeme olmuştur. Yelken sporunun ekonomiye ciddi katkılarının ilki bu yarışta gerçekleşmiştir.

Buhar gücü ve motor bulunup gemilerde kullanılmaya başlandıktan sonra yelkenin sahası küçük yatlar ve spor alanı olarak daralmıştır.

Peki, önemi azalmış mıdır?!

Yanıtını haftaya tartışalım.

Dr. Nedim İNCE